Kalimba leren spelen: je eerste avond

Kalimba spelen doe je door het instrument in twee handen te houden en de punten van de metalen toetsen met je duimen omlaag te duwen, zodat ze wegschieten en gaan klinken. Omdat de tonen links en rechts om en om liggen, speel je een melodie door steeds van duim te wisselen.

In deze uitleg neem ik je mee door één avond oefenen, van de eerste keer vasthouden tot een compleet liedje. Je hebt alleen een kalimba met 17 toetsen in C majeur nodig en ongeveer een uur.

Pak de kalimba met twee handen vast, met de toetsen naar je toe en de korte toetsen aan de buitenkant.

• Je vingers liggen onder of achter de body. Houd ze ontspannen.
• Je duimen liggen bovenop, boven de toetsen.
• Heeft je kalimba een holle klankkast met een klankgat aan de achterkant? Houd je vingers daar voorlopig vanaf. Later kun je het gat afdekken en openen voor een wah-wah-effect.
• Knijp niet. Met een losse greep kan de body meetrillen en klinkt hij voller.

Zit rechtop, met losse ellebogen. Veel mensen houden de duimpiano graag een beetje schuin, met de punten van de toetsen iets omhoog.

Leg het kussentje van je duim vlak bij de punt van de middelste toets. Druk een paar millimeter omlaag en laat de toets onder je duim vandaan glijden. Meer is het niet.

Een paar dingen die helpen:

• Tokkel bij de punt. Dichtbij de brug is de toets stug en klinkt hij dof.
• Gebruik de rand van je nagel en je huid samen voor een heldere toon. Alleen huid klinkt zachter, alleen nagel feller. Probeer allebei.
• Beweeg omlaag, niet opzij. Met een zijwaartse veeg raak je snel de toets ernaast.
• Laat hem uitklinken. Raak de toets niet meteen weer aan. Juist die lange galm maakt een kalimba zo mooi.

Zoemt een toets? Dan raak je hem waarschijnlijk aan terwijl hij trilt, of klinkt de toets ernaast mee. Haal je duim na elke toon even helemaal weg.

De middelste toets is de laagste toon, C. Vanaf daar gaan de tonen omhoog en wisselen ze steeds van kant. Op de meeste kalimba's met 17 toetsen:

• midden: C (1)
• eerste links: D (2)
• eerste rechts: E (3)
• tweede links: F (4)
• tweede rechts: G (5)
• derde links: A (6)
• derde rechts: B (7)
• vierde links: C een octaaf hoger (1 met een punt)

De cijfers tussen haakjes zie je terug in kalimba-tabs. Op veel kalimba's staan ze in de toetsen gegraveerd. Op die van jou niet? Dan schelen notenstickers je een hoop tellen.

Speel nu langzaam C D E F G A B C:

1. Begin op de middelste toets (C). De meeste spelers gebruiken hier hun rechterduim.
2. Linkerduim op D.
3. Rechterduim op E.
4. Linkerduim op F.
5. Rechterduim op G.
6. Linkerduim op A.
7. Rechterduim op B.
8. Linkerduim op de hoge C.

Doe dit vijf keer, rustig, en daarna weer naar beneden. Je merkt dat je duimen zigzaggend naar buiten gaan. Die zigzag is de basisbeweging van kalimba spelen. Zodra die vanzelf gaat, volgen de meeste melodieën vanzelf.

Altijd is Kortjakje ziek (in het Engels Twinkle Twinkle Little Star) gebruikt alleen de eerste zes tonen. Ideaal als eerste liedje. In cijfers:

• 1 1 5 5 6 6 5
• 4 4 3 3 2 2 1
• 5 5 4 4 3 3 2
• 5 5 4 4 3 3 2
• 1 1 5 5 6 6 5
• 4 4 3 3 2 2 1

Speel elke regel langzaam en houd de laatste toon van elke regel iets langer aan. Raak je de draad kwijt, zeg de cijfers dan hardop mee. Je kunt ook meespelen met de speelbare versie in onze liedjesbibliotheek.

Lukt dat? Probeer dan Ode an die Freude: 3 3 4 5 5 4 3 2 1 1 2 3 3 2 2.

Tokkel de middelste C (1) en de twee toetsen rechts ervan, E (3) en G (5), tegelijk door met je rechterduim eroverheen te glijden. Dat is een C-akkoord. Speel het aan het eind van Kortjakje en je liedje klinkt meteen af.

• Pijnlijke duim. Normaal in de eerste dagen. Speel korte sessies van 15 tot 20 minuten, dan went het snel.
• Tonen klinken vals. Een toets kan tijdens het transport verschoven zijn. Controleer hem met een stem-app en lees Kalimba stemmen.
• Alles galmt door elkaar. Dat hoort bij de klank, maar je kunt een toets dempen door hem licht met je duim aan te raken.
• Je raakt steeds de verkeerde toets. Kijk de eerste dagen naar het instrument, niet naar de tab. Stickers helpen enorm.

Dat hangt af van hoe vaak je speelt. Elke dag even werkt beter dan één keer per week lang. Na een paar avonden spelen de meeste mensen eenvoudige melodieën. Melodie en akkoorden tegelijk kost meer tijd en is een mooi doel voor de eerste maanden.

Leer de cijfers vlot lezen met Kalimba tabs lezen en kies daarna een liedje uit de liedjesbibliotheek. Nog geen kalimba? In de Kalimba Starter Set zit alles voor deze eerste avond, notenstickers inbegrepen.