Kalimba tabs lezen: cijfers, puntjes en ritme

In kalimba tabs staat elke toon als een cijfer: 1 is C, 2 is D, 3 is E, 4 is F, 5 is G, 6 is A en 7 is B. Een puntje of apostrof bij het cijfer betekent dezelfde toon een octaaf hoger. Zo speel je bijna elk liedje zonder bladmuziek te kunnen lezen.

Dit heet cijfernotatie. Het is de manier waarop kalimba-liedjes online het vaakst gedeeld worden. Ken je de paar regels hieronder, dan kun je vrijwel elke tab lezen die je tegenkomt.

Op een kalimba in C majeur krijgen de zeven tonen van de toonladder een cijfer:

• 1 = C (do)
• 2 = D (re)
• 3 = E (mi)
• 4 = F (fa)
• 5 = G (sol)
• 6 = A (la)
• 7 = B (si)

Op een kalimba met 17 toetsen zijn de kale cijfers het laagste octaaf, te beginnen bij de middelste toets. Een kale 1 is dus de middelste toets, de laagste C. Op veel kalimba's staan de cijfers in de toetsen gegraveerd. Zo niet, dan zetten notenstickers ze precies waar je duimen zijn.

Een kalimba met 17 toetsen heeft meer dan twee octaven, dus de cijfers komen terug. Om ze uit elkaar te houden, krijgen ze een teken:

• 1 = de laagste C (middelste toets)
• 1° of 1' of een 1 met een puntje erboven = C een octaaf hoger
• 1°° of 1'' of een 1 met twee puntjes erboven = C twee octaven hoger

Dat geldt voor elk cijfer. Op een kalimba met 17 toetsen van C4 tot E6 heb je dus:

• zonder punt: 1 2 3 4 5 6 7
• één punt: 1° 2° 3° 4° 5° 6° 7°
• twee punten: 1°° 2°° 3°°

Elke website gebruikt net andere tekens, maar het idee is altijd hetzelfde. Soms zie je een puntje onder een cijfer. Dat betekent een octaaf lager. Die tonen zitten niet op een gewone kalimba met 17 toetsen in C. Zie je er veel, dan is de tab voor een ander instrument of een andere stemming geschreven.

Dit is het begin van Altijd is Kortjakje ziek:

1 1 5 5 | 6 6 5 - | 4 4 3 3 | 2 2 1 -

Lees van links naar rechts, net als tekst. Elk cijfer is één getokkelde toets. De verticale strepen (|) zijn maatstrepen. Ze verdelen het liedje in even lange stukjes, zodat je makkelijker in de maat blijft. Het streepje (-) betekent: houd de vorige toon een tel langer aan.

Simpele tabs laten het ritme vaak weg en gaan ervan uit dat je het liedje kent. Uitgebreidere tabs lenen de regels van de cijfernotatie die ook in Azië veel gebruikt wordt:

• Een los cijfer = één tel (een kwartnoot).
• Een streepje na een cijfer = een tel extra aanhouden. "5 -" duurt twee tellen, "5 - - -" vier.
• Eén lijntje onder een cijfer = een halve tel (een achtste noot). Twee onderstreepte cijfers passen samen in één tel.
• Twee lijntjes onder een cijfer = een kwart tel (een zestiende noot).
• Een punt achter een cijfer (op dezelfde hoogte, niet erboven) = de toon duurt de helft langer. "5." duurt anderhalve tel.
• 0 = een rust. Je speelt een tel niets.

Tip: staan er geen ritmetekens in een tab, luister het liedje dan één keer en neurie mee terwijl je de cijfers leest. Je oor vult het ritme vanzelf in.

Moeten twee of meer tonen samen klinken, dan zie je dat op een van deze manieren:

• Cijfers boven elkaar.
• Haakjes, bijvoorbeeld (1 3 5). Speel alle tonen tussen de haakjes tegelijk.

Op een kalimba liggen de tonen van een akkoord vaak naast elkaar. Het C-akkoord (1 3 5) is de middelste toets plus de twee toetsen rechts ervan. Daar glijd je met één duim overheen. Staan de tonen van een akkoord aan beide kanten, dan gebruik je twee duimen tegelijk.

Sommige tabs gebruiken letters in plaats van cijfers: C C G G A A G. Dat werkt hetzelfde. Hogere octaven staan dan aangegeven met een punt, een apostrof of een getal achter de letter, zoals C5 of C6. Cijfers komen vaker voor, omdat ze overeenkomen met de gegraveerde toetsen.

Kalimba tabs zijn geen aparte muziektaal. Het is een korte manier om dezelfde noten op te schrijven. Kun je bladmuziek lezen, dan kun je ook van gewone kalimba bladmuziek spelen: de noten in de vioolsleutel vanaf de middelste C liggen precies op de toetsen. In veel kalimba muziekboeken staan beide naast elkaar.

1. Begin met liedjes die je uit je hoofd kent. Dan hoort je oor het meteen als er iets niet klopt.
2. Lees één regel, speel hem langzaam, en ga dan pas naar de volgende. Niet het hele liedje in één keer.
3. Zeg de cijfers hardop terwijl je speelt.
4. Probeer na een paar liedjes te spelen zonder naar het instrument te kijken.

In de liedjesbibliotheek vind je tabs waarmee je direct in je browser kunt meespelen, te beginnen met het makkelijke Altijd is Kortjakje ziek. Elke tab kun je ook uitproberen op de speelbare kalimba op onze homepage.

Kies één liedje uit de liedjesbibliotheek en speel vanavond de eerste regel. Zoek je nog vaak naar de goede toets? Met notenstickers voor 17 toetsen lees je tabs in de eerste weken een stuk sneller.